Bijzondere manoeuvres: achteruitrijden, parkeren, keren, wegrijden, hellingproef en slepen

Door Mustafa Aybek · maker van Rijtheorie Hub · bronnen: RVV 1990, cbr.nl · laatst bijgewerkt 2026-10-11

Achteruitrijden: jij verleent voorrang aan iedereen

• Voorrang aan auto's, fietsers, brommers, voetgangers
• Kijk over je rechterschouder door de achterruit
• Spiegels en dodehoek controleren, dan pas rijden
• Langzaam rijden, klaar om direct te stoppen
• Verboden op snelweg en autoweg, ook vluchtstrook
• Amsterdam: let op snelle fietsers en overstekers

Let op: uitzonderingen en valkuilen

• Achteruit een zijstraat, uitrit of parkeervak in draaien mag, maar jij blijft de partij die moet wachten — dwing nooit voorrang af omdat je 'al bezig' bent.
• Een klein stukje achteruit steken om iemand te laten passeren of om ruimte te maken is toegestaan en telt ook als bijzondere manoeuvre: dus eerst kijken en voor laten gaan.
• De achteruitrijcamera en parkeersensoren zien de dode hoek en snel naderende fietsers vaak niet; ze vervangen het omkijken niet.
• Amsterdamse valkuil: bij het achteruit een garage of poort in rijden komen fietsers over het trottoir of het fietspad langs — die hebben voorrang.
• Op de vluchtstrook of bij een gemiste afrit op de snelweg NOOIT achteruitrijden; rij door naar de volgende afrit.

Wegrijden en de spiegel- en dodehoekcontrole

• Wegrijden is bijzondere manoeuvre: verleen voorrang
• Volgorde: binnenspiegel, linkerspiegel, richting aangeven
• Dodehoek links over je schouder als laatste
• Dodehoek is wat spiegels niet dekken
• Pas richting aangeven als het veilig is
• Rustig invoegen zonder anderen te laten remmen

Let op: uitzonderingen en valkuilen

• Veelgemaakte fout: eerst richting aangeven en dán pas kijken. De dodehoekcontrole over de schouder is juist het láátste wat je doet vóór je stuurt.
• Vergeet de rechterdode hoek niet als je aan de rechterkant iets moet ontwijken of vanaf de rechterberm de weg op gaat.
• In Amsterdam schieten fietsers, bezorgscooters en deelscooters vaak rakelings langs; kijk twee keer voor je invoegt.
• Wegrijden op een helling of brug combineer je met de hellingproeftechniek: handrem erop houden tot het koppelingspunt komt, zodat je niet terugrolt.
• Ook bij een groen stoplicht na stilstand blijf je verantwoordelijk voor je dode hoek: de fietser rechtsnaast je bij het optrekken is een klassieker.

Parkeren: langsparkeren, vakparkeren en achteruit inparkeren

• Langsparkeren: het beste achteruit inparkeren
• Vakparkeren: achteruit erin is veiliger uitrijden
• Parkeer in de rijrichting, rechterkant van de weg
• Auto in versnelling, handrem stevig aan
• Op helling: wielen richting stoeprand draaien
• Amsterdam: betaald, blauwe zone, controleer de borden

Let op: uitzonderingen en valkuilen

• Parkeren mag niet: op een kruispunt of binnen 5 meter daarvan, voor een inrit/uitrit, langs een gele onderbroken streep (stilstaan mag, parkeren niet) of op/naast een gele doorgetrokken streep (ook stilstaan verboden).
• Niet parkeren bij een bushalte, op een gehandicaptenparkeerplaats zonder kaart, op laad- en losplekken, of op een taxistandplaats.
• Op een parkeerschijf-/blauwe zone moet de parkeerschijf zichtbaar achter de voorruit; buiten die vakken parkeren in een blauwe zone mag niet.
• Amsterdamse valkuil: bij grachtenparkeren met water naast je vak — draai de wielen van het water af en gebruik de handrem; jaarlijks belanden er auto's in de gracht.
• Betaald parkeren geldt in grote delen van Amsterdam vaak tot laat in de avond en soms 7 dagen per week; lees het bord, niet je aanname.
• Een auto neerzetten waar je niet 'onmiddellijk kunt wegrijden' heet parkeren; alleen even in-/uitstappen of laden/lossen is stilstaan en heeft soepeler regels.

Keren (omdraaien) en U-turns: waar het mag en waar het verboden is

• Keren is bijzondere manoeuvre: verleen voorrang
• Doe het op rustige, brede weg met overzicht
• Bij twijfel: in meer stappen keren
• Spiegels en dodehoek controleren, richting aangeven
• Verboden op snelweg, autoweg en bij keerverbodbord
• Amsterdam: rijd liever een rondje om het blok

Let op: uitzonderingen en valkuilen

• Het bord F7 'keerverbod' (wit rond bord met rode rand en een zwarte U-keerpijl, zónder schuine streep) geldt tot het volgende kruispunt; verwar het niet met 'linksaf verboden'.
• Op de snelweg en autoweg is keren nooit toegestaan, ook niet als je een afslag mist — rij door tot de volgende afrit en keer daar veilig.
• Keren over of via een trambaan is levensgevaarlijk en meestal verboden; een tram remt traag en heeft altijd voorrang.
• Ook zonder verbodsbord is keren fout als je verkeer laat remmen of uitwijken; dan overtreedt je de hoofdregel van de bijzondere manoeuvre.
• Amsterdamse valkuil: keren op een gracht lijkt te kunnen maar de weg is smaller dan gedacht en fietsers naderen van beide kanten; kies een blokje om.
• Bij eenrichtingsverkeer heeft keren geen zin als je daarna tegen de rijrichting in zou moeten rijden — dat mag niet.

Hellingproef: wegrijden op een helling of brug zonder terugrollen

• Terugrollen is gevaarlijk en een examenfout
• Schakelauto: handrem vast, gas, koppeling tot aangrijppunt
• Voel de auto trekken, laat dan handrem los
• Vergeet spiegel- en dodehoekcontrole niet
• Automaat: gas geven terwijl je rem loslaat
• Amsterdamse bruggen zijn kort en steil, oefen daar

Let op: uitzonderingen en valkuilen

• Klassieke fout: eerst de handrem los en dán het koppelingspunt zoeken — dan rol je terug. Volgorde is koppelingspunt eerst, dan handrem.
• Te weinig gas bij het loslaten van de handrem laat de motor afslaan; dat kost tijd en overzicht midden op een brug.
• Op een aflopende helling naar beneden wegrijden kan gewoon met de voetrem; de handremtechniek is vooral voor omhoog.
• Bij een automaat zonder gas oprijden op een steile brug laat de auto soms toch iets terugkruipen; geef bewust een tik gas.
• Amsterdamse valkuil: op een smalle brug staat er vaak een fietser vlak achter je — dodehoek- en spiegelcontrole is hier extra belangrijk.
• Vergeet de dodehoekcontrole niet: de hellingproef is óók wegrijden, dus je verleent voorrang aan verkeer dat de brug al op rijdt.

Slepen en rijden met een aanhangwagen of caravan

• B-rijbewijs: aanhanger tot 750 kg
• Auto plus aanhanger samen max 3500 kg
• Zwaarder: rijbewijs BE of code 96 nodig
• Snelheid: 50 binnen kom, 80 buiten, 90 snelweg
• Lading verdelen, verlichting en remlicht werkend
• Amsterdam: vermijd het centrum, plan ruime route

Let op: uitzonderingen en valkuilen

• Rijbewijs B trekt tot 750 kg aanhanger, of zwaarder mits de combinatie onder 3500 kg blijft; daarboven BE of code 96 — controleer het kentekenbewijs en de combinatiegewichten.
• De snelheidsbeperkingen (buiten de kom en autoweg 80, autosnelweg 90) worden vaak vergeten; een caravan mag dus niet de gewone 100/130 rijden.
• Een aanhanger boven 750 kg (of soms lichter) heeft een eigen remsysteem (oplooprem) nodig; zonder werkende aanhangerremlichten mag je niet rijden.
• Bij slepen op de autosnelweg mag je alleen tot de dichtstbijzijnde afrit rijden; verder doorslepen over de snelweg is verboden.
• Denk aan het uitzwaaien van de aanhanger in bochten en bij inhalen door vrachtwagens; neem bochten ruimer zodat de aanhanger niet de stoep of een fietser raakt.
• Amsterdamse valkuil: smalle grachtenstraten, korte steile bruggen en trambanen maken lange combinaties bijna onmogelijk — vermijd het centrum en kies parkeren aan de rand met P+R.

Oefenen? Maak de gratis vragen over bijzondere verrichtingen, met uitleg bij elk antwoord.