Verlichting: dimlicht, grootlicht, mistlampen, alarmlichten en tunnels

Door Mustafa Aybek · maker van Rijtheorie Hub · bronnen: RVV 1990, cbr.nl · laatst bijgewerkt 2026-10-11

Dimlicht: het standaard rijlicht in het donker en bij slecht zicht

• Verplicht 's nachts en bij slecht zicht overdag
• Nodig bij mist, regen, sneeuw of donkere lucht
• Schijnt kort en laag, verblindt anderen niet
• Ook in de bebouwde kom bijna altijd aan
• Positie-, achter- en kentekenlicht gaan automatisch mee
• Bij twijfel: liever te vroeg dan te laat

Let op: uitzonderingen en valkuilen

• Alleen dagrijverlichting is 's nachts en bij mist NIET genoeg: dagrijlicht brandt vaak alleen voorop en laat je achterlichten uit, waardoor je van achteren onzichtbaar bent. Schakel altijd bewust naar dimlicht.
• Amsterdamse valkuil: door de vele straatverlichting, verlichte etalages en trams lijkt het lichter dan het is. Fietsers zonder licht in donkere straten en langs de grachten zie je pas laat; rijd daarom in de stad standaard op dimlicht, ook overdag bij regen.
• Veel moderne auto's hebben een automaat-stand (AUTO) voor de verlichting. Die schakelt niet altijd op tijd naar dimlicht in tunnels of onder viaducten; controleer zelf of je achterlichten branden.
• Een beslagen of vuile koplamp geeft veel minder licht; maak in de winter je lampen schoon en controleer of beide dimlichten werken (een kapotte lamp is een boete en een gevaar).
• Bij schemer en 'grijs' weer overdag ben je wettelijk verplicht licht te voeren zodra je zicht 'ernstig belemmerd' is; wacht niet tot het volledig donker is.

Grootlicht: veel zicht op donkere wegen, maar direct dimmen bij anderen

• Alleen op donkere wegen zonder verkeer
• Direct dimmen voor tegenliggers en voorliggers dichtbij
• Dimmen bij fietsers, voetgangers, ruiters en overwegen
• Ook dimmen als je stilstaat
• In de bebouwde kom heeft grootlicht geen nut
• Blauw dashboardlampje betekent: grootlicht staat aan

Let op: uitzonderingen en valkuilen

• Meest gemaakte fout: vergeten te dimmen voor een tegenligger. Dim ruim op tijd, niet pas als hij vlakbij is; een verblinde tegenligger kan jou (of een fietser) niet meer zien.
• Ook voor een voorligger die je inhaalt of dicht nadert moet je dimmen, niet alleen voor tegenliggers. Veel leerlingen vergeten dit.
• In Amsterdam heb je grootlicht vrijwel nooit nodig: de hele stad en de ringweg A10 zijn verlicht. Gebruik het hooguit op een enkele donkere weg in de polder rond de stad.
• Automatisch grootlicht (matrix-/assist-systemen) dimt niet altijd voor fietsers zonder licht of voor een verre tegenligger; blijf zelf opletten en dim handmatig als het nodig is.
• Grootlicht bij mist maakt het zicht juist slechter: het licht weerkaatst op de mistdruppels als een witte muur. Gebruik dan dimlicht of mistlampen, nooit grootlicht.
• Een lichtsignaal (knipperen met grootlicht) heeft geen wettelijke betekenis van 'ga jij maar'; interpreteer het niet als voorrang die je niet hebt.

Mistlampen: voor alleen bij ernstig belemmerd zicht (vuistregel onder 200 m), achter alleen onder 50 meter

• Voormistlampen alleen bij ernstig belemmerd zicht (vuistregel < 200 m)
• Achtermistlicht alleen bij zicht onder 50 meter
• Achtermistlicht niet bij gewone regen of duisternis
• Te fel: verblindt achterliggers en verbergt remlicht
• Direct uitzetten zodra het zicht verbetert
• Groen symbool = voor, oranje symbool = achter

Let op: uitzonderingen en valkuilen

• Klassieke fout en boete: mistachterlicht aanlaten bij gewone regen of 's avonds zonder mist. Dat mag niet en verblindt het verkeer achter je; zet het pas aan onder 50 meter zicht en meteen weer uit als het optrekt.
• Mistlampen voor blijven na een mistige ochtend vaak per ongeluk aan staan; bij helder weer verblinden ze tegenliggers. Controleer je controlelampjes voordat je wegrijdt.
• In en rond Amsterdam is dichte mist relatief zeldzaam, maar boven het IJ, langs de grachten en op de polderwegen buiten de ring kan het plaatselijk plots dichtslaan; pas dan je verlichting per situatie aan.
• Mistlampen zijn geen 'stoere' sfeerverlichting: ze bij droog, helder weer voeren is verboden en levert een boete op.
• In stad-en-file-situaties met alleen regen: gebruik dimlicht, niet je mistachterlicht. Bij een file kun je wel kort je alarmlichten gebruiken (zie de sectie hierover).
• Sommige auto's hebben alleen een mistachterlicht en geen mistlampen voor; weet welke knop wat doet, want per ongeluk het achterlicht aanzetten gebeurt vaak.

Dagrijverlichting, stadslicht en parkeerlicht: waar ze wel en niet voor zijn

• Dagrijverlichting verplicht vanaf 2011, gaat automatisch aan
• Verlicht de weg niet en laat achterlicht uit
• Stadslicht toont breedte, alleen voor stilstaand voertuig
• Rijden op stadslicht alleen is verboden en gevaarlijk
• Parkeerlicht alleen waar een auto zichtbaar moet blijven
• Bij donker of slecht zicht bewust naar dimlicht

Let op: uitzonderingen en valkuilen

• De grootste misvatting: 'mijn lichten staan toch aan?' Dat is vaak alleen dagrijlicht vóór; je achterlichten zijn dan uit. In een tunnel, bij regen en in de schemering ben je zo van achteren onzichtbaar. Schakel handmatig naar dimlicht.
• Auto's van vóór 2011 hebben geen verplichte dagrijverlichting; daar moet je overdag bij slecht zicht zelf je dimlicht aanzetten.
• Parkeren in de bebouwde kom: op een verlichte weg hoeft een geparkeerde auto meestal geen licht te voeren. Laat het parkeerlicht niet nodeloos aan, want dat kost je accu.
• Buiten de bebouwde kom of op een onverlichte weg kan een geparkeerd voertuig wél verplicht zijn om parkeer- of stadslicht te voeren zodat anderen het zien.
• AUTO-lichtstand + dagrijlicht is een berucht duo: de auto lijkt 'aan' maar schakelt niet altijd naar volledig dimlicht in donkere overkappingen. Controleer je dashboard: brandt het groene dimlicht-symbool?

Alarmlichten: waarschuwen bij file, pech en gevaar

• Rode driehoeksknop laat alle richtingaanwijzers knipperen
• Bij file: kort aan om achterliggers te waarschuwen
• Bij pech: aan zolang de auto gevaarlijk staat
• Verstandig: zet een gevarendriehoek neer (niet verplicht als je alarmlichten knipperen) en trek buiten de bebouwde kom een hesje aan (nooit verplicht)
• Mag ook aan bij het slepen van een voertuig
• Geen excuus om ergens illegaal te stoppen of parkeren

Let op: uitzonderingen en valkuilen

• File-waarschuwing werkt alleen als je ze kort gebruikt: laat ze aan tot het verkeer achter je remt en zet ze dan weer uit, anders denkt men dat je stilstaat.
• Fout die veel mensen maken: alarmlichten aanzetten om 'even snel' dubbel te parkeren of te laden en lossen op een verboden plek. Dat is geen geldig excuus en levert gewoon een bekeuring op — in Amsterdam met zijn strenge handhaving zeker.
• Op de smalle Amsterdamse grachten en in eenrichtingsstraten blokkeer je met dubbel parkeren meteen trams, fietsers en bussen; alarmlichten heffen die overtreding niet op.
• Bij pech op de snelweg/ring: ga achter de vangrail staan, niet in de auto blijven zitten; de alarmlichten waarschuwen, maar beschermen je niet.
• Als je richting wilt aangeven terwijl je alarmlichten aanstaan, werkt dat op veel auto's niet los per kant; zet de alarmlichten uit voordat je wegrijdt en gebruik je normale richtingaanwijzer.
• Rijden mét alarmlichten aan (behalve kort bij een file of bij slepen) is verwarrend voor anderen en niet toegestaan als 'ik mag overal'-signaal.

Tunnels: altijd dimlicht aan en let op de signalering

• Dimlicht verplicht, ook overdag en in verlichte tunnels
• Doe je lichten aan vóór je de tunnel inrijdt
• Dagrijverlichting is niet genoeg; achterlicht moet aan
• Groene pijl: strook open; rood kruis: strook dicht
• Houd afstand, volg de snelheid, keer of achteruit niet
• Bij brand: vlucht via nooddeur, laat sleutel in contact

Let op: uitzonderingen en valkuilen

• Meest gemaakte fout: op alleen dagrijlicht een tunnel inrijden, waardoor je achterlichten uit blijven. Zet je dimlicht bewust aan vóór de tunnel.
• Een rood kruis boven je rijstrook is geen advies maar een verbod: verlaat die strook direct en veilig. Een knipperende gele pijl schuin naar beneden betekent dat je naar de aangegeven strook moet uitwijken.
• Bij een AUTO-lichtstand schakelt de auto in een korte, felverlichte tunnel niet altijd naar dimlicht; controleer of het dimlicht echt brandt.
• In een tunnel mag je niet keren, achteruitrijden of stoppen behalve in een pechhaven; bij een file in de tunnel schuif je rustig door en houd je afstand.
• Bij brand of dichte rook: níet in de auto blijven zitten en niet proberen te keren; loop naar de dichtstbijzijnde vluchtdeur (om de circa vijftig meter aangegeven) en laat de motor uit maar de sleutel in het contact.
• Amsterdamse drukte: in de IJtunnel en Piet Heintunnel loopt het in de spits snel vast; ga niet bumperkleven en let op plots remmend verkeer vóór je.

Oefenen? Maak de gratis vragen over bijzondere omstandigheden, met uitleg bij elk antwoord.